جهت مشاهده پیام آیات درس دین و زندگی سال اوّل دبیرستان روی ادامه مطلب کلیک کنید.

             


 

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ

پیام آیات درس دین و زندگی

سال اوّل دبیرستان

( 1391 )

 

درس اوّل

 

... قَدْ جَاءَکُمْ مِنَ اللَّهِ نُورٌ وَ کِتَابٌ مُبِینٌ * یَهْدِی بِهِ اللَّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَهُ سُبُلَ السَّلامِ وَ یُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِهِ وَ یَهْدِیهِمْ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِیمٍ . ( مائده ، 5 / 15ـ 16 )

هدایتِ انسانها « هدفِ اصلی نزولِ قرآنِ کریم » بوده است و از ثمراتِ آن راهیابی به سعادت است .

 

هَذَا بَیَانٌ لِلنَّاسِ وَ هُدًى وَ مَوْعِظَةٌ لِلْمُتَّقِینَ . ( آلِ­عمران ، 3 / 138 )

قرآن کتابی است برای همة انسانها و هیچ محدویّت زمانی و مکانی ندارد .

با تقوای الهی می­توان از هدایتِ قرآن بهره­مند شد .

 

 ... وَ نَزَّلْنَا عَلَیْکَ الْکِتَابَ تِبْیَانًا لِکُلِّ شَیْءٍ وَ هُدًى وَ رَحْمَةً وَ بُشْرَى لِلْمُسْلِمِینَ . ( نحل ، 16 / 89 )

قرآن کتابِ هدایت و بشارت برای همة مسلمانان است و لازمة بهره­مند شدن از هدایتِ قرآن ، مسلمان شدن است .

 

 

... وَ أَنْزَلْنَا إِلَیْکَ الذِّکْرَ لِتُبَیِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَیْهِمْ وَ لَعَلَّهُمْ یَتَفَکَّرُونَ . ( نحل ، 16 / 44 )

« تعلیم و تبیین قرآن » بر عُهدة رسولِ اکرم (ص) است .

 

کِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ إِلَیْکَ مُبَارَکٌ لِیَدَّبَّرُوا آیَاتِهِ وَلِیَتَذَکَّرَ أُولُو الألْبَابِ . ( ص ، 38 / 29 )

« تدبّر در قرآن » شرطِ بهره­مندی از آن است .

 

... وَ أُوحِیَ إِلَیَّ هَذَا الْقُرْآنُ لأنْذِرَکُمْ بِهِ وَ مَنْ بَلَغَ ... . ( اَنعام ، 6 / 19 )

قرآن کتابِ هدایت برای همة زمانها و همة مکانها می­باشد .

 

کَمَا أَرْسَلْنَا فِیکُمْ رَسُولاً مِنْکُمْ یَتْلُو عَلَیْکُمْ آیَاتِنَا وَ یُزَکِّیکُمْ وَ یُعَلِّمُکُمُ الْکِتَابَ وَ الْحِکْمَةَ وَ یُعَلِّمُکُمْ مَا لَمْ تَکُونُوا تَعْلَمُونَ . ( بقره ، 2 / 151 )

تعلیم و تبیین قرآن برعُهدة رسولِ اکرم (ص) است .

از ثمراتِ قرآن تزکیه و تهذیبِ نَفس می­باشد .

 

درس دوم

 

وَ إِذْ قَالَ إِبْرَاهِیمُ لأبِیهِ آزَرَ : أَتَتَّخِذُ أَصْنَامًا آلِهَةً  ؟! إِنِّی أَرَاکَ وَ قَوْمَکَ فِی ضَلالٍ مُبِینٍ . ( اَنعام ، 6 / 74 )

اعتراضِ حضرتِ ابراهیم به بت­پرستی

سرانجامِ بت­پرستی گمراهی می­باشد .

 

وَ کَذَلِکَ نُرِی إِبْرَاهِیمَ مَلَکُوتَ السَّمَاوَاتِ وَ الأرْضِ وَ لِیَکُونَ مِنَ الْمُوقِنِینَ . ( اَنعام ، 6 / 75 )

خداوند ملکوتِ آسمان و زمین را به حضرتِ ابراهیم (ع) نشان داد .

و حضرتِ ابراهیم با مشاهدة ملکوتِ آسمان و زمین به مَقامِ یقین رسید .

                                     

فَلَمَّا جَنَّ عَلَیْهِ اللَّیْلُ رَأَى کَوْکَبًا ، قَالَ : هَذَا رَبِّی ! فَلَمَّا أَفَلَ ، قَالَ : لا أُحِبُّ الآفِلِینَ .

فَلَمَّا رَأَى الْقَمَرَ بَازِغًا قَالَ : هَذَا رَبِّی ! فَلَمَّا أَفَلَ ، قَالَ : لَئِنْ لَمْ یَهْدِنِی رَبِّی لأکُونَنَّ مِنَ الْقَوْمِ الضَّالِّینَ .

فَلَمَّا رَأَى الشَّمْسَ بَازِغَةً ، قَالَ : هَذَا رَبِّی ! هَذَا أَکْبَرُ !! فَلَمَّا أَفَلَتْ ، قَالَ ! یَا قَوْمِ إِنِّی بَرِیءٌ مِمَّا تُشْرِکُونَ .

( اَنعام ، 6 / 76 ـ 78 )

چیزهایی که اُفول می­کند ، شایستة آنکه محبوب و معبودِ انسان قرار گیرد ، نیست .

حضرتِ ابراهیم (ع) ماه و خورشید را شایستة پرستش ندانست زیرا اُفول می­کند .

 

إِنِّی وَجَّهْتُ وَجْهِیَ لِلَّذِی فَطَرَ السَّمَاوَاتِ وَ الأرْضَ حَنِیفًا وَ مَا أَنَا مِنَ الْمُشْرِکِینَ . ( اَنعام ، 6 / 79 )

خالقِ هستی خداست و اوست که اُفول نمی­کند و شایستة پرستش است و معبودِ حقیقی است زیرا مبدأ کمالات و زیباییهاست و برترین مقصود است .

 

وَ حَاجَّهُ قَوْمُهُ قَالَ : أَتُحَاجُّونِّی فِی اللَّهِ وَ قَدْ هَدَانِی وَ لا أَخَافُ مَا تُشْرِکُونَ بِهِ إِلا أَنْ یَشَاءَ رَبِّی شَیْئًا وَسِعَ رَبِّی کُلَّ شَیْءٍ عِلْمًا . أَفَلا تَتَذَکَّرُونَ ؟! ( اَنعام ، 6 / 80 )

حضرتِ ابراهیم در مقابلِ قومش با دلیل ایستادگی کرد و اِثبات کرد که هدایتِ خودش و همه به دستِ خداست .

 

درس سوم

 

مَنْ کَانَ یُرِیدُ الْعَاجِلَةَ عَجَّلْنَا لَهُ فِیهَا مَا نَشَاءُ لِمَنْ نُرِیدُ ثُمَّ جَعَلْنَا لَهُ جَهَنَّمَ یَصْلاهَا مَذْمُومًا مَدْحُورًا .

( اسراء ، 17 / 18 )

اگر کسی هدفهای پایان­پذیر را به عنوانِ هدفِ اصلی خود انتخاب کند به مقدارِ کمی به آن می­رسد و در پایان احساسِ حسرت می­کند .

 

وَ مَنْ أَرَادَ الآخِرَةَ وَ سَعَى لَهَا سَعْیَهَا وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولَئِکَ کَانَ سَعْیُهُمْ مَشْکُورًا . ( اسراء ، 17 / 19 )

اگر کسی هدفهای  پایان­ناپذیر و اُخروی را به عنوانِ هدفِ اصلی خود انتخاب کند و برای آنها تلاش کند به هدفِ خود کاملاً خواهد رسید .

 

... فَمِنَ النَّاسِ مَنْ یَقُولُ : رَبَّنَا آتِنَا فِی الدُّنْیَا وَ مَا لَهُ فِی الآخِرَةِ مِنْ خَلاقٍ * وَ مِنْهُمْ مَنْ یَقُولُ : رَبَّنَا آتِنَا فِی الدُّنْیَا حَسَنَةً وَ فِی الآخِرَةِ حَسَنَةً وَ قِنَا عَذَابَ النَّارِ * أُولَئِکَ لَهُمْ نَصِیبٌ مِمَّا کَسَبُوا وَ اللَّهُ سَرِیعُ الْحِسَابِ .

( بقره ، 2 / 200 ـ 202 )

هدفهای پایان­ناپذیر همان هدفهای اُخروی هستند و اگر به عنوانِ هدفِ اصلی انتخاب شوند مانعِ بهره­مندی انسان از نعماتِ دُنیوی نمی­شوند .

 

وَ مَا أُوتِیتُمْ مِنْ شَیْءٍ فَمَتَاعُ الْحَیَاةِ الدُّنْیَا وَ زِینَتُهَا وَ مَا عِنْدَ اللَّهِ خَیْرٌ وَ أَبْقَى أَفَلا تَعْقِلُونَ . ( قَصَص ، 28 / 60 )

هدفهای پایان­ناپذیر در نزدیکی به خداوند حاصل می­آید .

 

إِنَّا هَدَیْنَاهُ السَّبِیلَ إِمَّا شَاکِرًا وَ إِمَّا کَفُورًا . ( انسان ، 76 / 3 )

انسان مسئولِ سرنوشتِ خویش است زیرا دارای اختیار و آگاهی است و خوشبختی و بدبختی دستِ خودِ اوست .

 

کُلُّ نَفْسٍ بِمَا کَسَبَتْ رَهِینَةٌ . ( مُدّثِّر ، 74 / 38 )

انسان مسئولِ سرنوشتِ خویش است و خوشبختی و بدبختی دستِ خودِ اوست .

 

درس چهارم

 

اللَّهُ لا إِلَهَ إِلا هُوَ لَهُ الأسْمَاءُ الْحُسْنَى . ( طه ، 20 / 8 )

تمامِ اسماءِ نیکو از آنِ خداست زیرا مبدأ تمامِ زیباییها و کمالات است .

 

إِنِّی وَجَّهْتُ وَجْهِیَ لِلَّذِی فَطَرَ السَّمَاوَاتِ وَ الأرْضَ حَنِیفًا وَ مَا أَنَا مِنَ الْمُشْرِکِینَ . ( اَنعام ، 6 / 79 )

ابراهیم آسمانها و زمین را معبود انتخاب نکرد بلکه آفرینندة آسمانها و زمین را معبود انتخاب کرد .

 

وَعَدَ اللَّهُ الْمُؤْمِنِینَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِی مِنْ تَحْتِهَا الأنْهَارُ خَالِدِینَ فِیهَا وَ مَسَاکِنَ طَیِّبَةً فِی جَنَّاتِ عَدْنٍ وَ رِضْوَانٌ مِنَ اللَّهِ أَکْبَرُ ذَلِکَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِیمُ . ( توبه ، 9 / 72 )

برترین مقصود بهشتِ بَرین و رِضوان و قُربِ الهی است .

           

... وَ لَنْ یَجْعَلَ اللَّهُ لِلْکافِرِینَ عَلَى الْمُؤْمِنِینَ سَبِیلاً . ( نحل ، 16 / 96 )

تَقرّب به سوی خدا برترین هدفِ زندگی انسان است .

 

 

 

 

درس پنجم

 

فَاطِرُ السَّمَاوَاتِ وَ الأرْضِ جَعَلَ لَکُمْ مِنْ أَنْفُسِکُمْ أَزْوَاجًا وَ مِنَ الأنْعَامِ أَزْوَاجًا یَذْرَؤُکُمْ فِیهِ لَیْسَ کَمِثْلِهِ شَیْءٌ وَ هُوَ السَّمِیعُ الْبَصِیرُ . ( شوری ، 42 / 11 )

خالقِ هستی خداست و او مِثل و مانندی ندارد و دارای صفاتِ نیک است .

 

... وَ لَهُ الْمَثَلُ الأعْلَى فِی السَّمَاوَاتِ وَ الأرْضِ وَ هُوَ الْعَزِیزُ الْحَکِیمُ . ( روم ، 30 / 27 )

صاحبِ تمامِ کمالات و زیباییها خداست .

 

وَ فِی الأرْضِ آیَاتٌ لِلْمُوقِنِینَ * وَ فِی أَنْفُسِکُمْ أَفَلا تُبْصِرُونَ . ( ذاریات ، 51 / 20 ـ 21 )

تمامِ هستی و موجوداتِ آن و به خصوص انسان تجلّیّات خداست .

 

سُبْحَانَ رَبِّکَ رَبِّ الْعِزَّةِ عَمَّا یَصِفُونَ . ( صافّات ، 37 / 180 ) 

همتّهای بلند به ساحتِ خدا راهی ندارند ، پویندگانِ معرفت به کُنه او نخواهند رسید .

 

وَ آیَةٌ لَهُمُ الأرْضُ الْمَیْتَةُ أَحْیَیْنَاهَا وَ أَخْرَجْنَا مِنْهَا حَبًّا فَمِنْهُ یَأْکُلُونَ * وَ جَعَلْنَا فِیهَا جَنَّاتٍ مِنْ نَخِیلٍ وَ أَعْنَابٍ وَ فَجَّرْنَا فِیهَا مِنَ الْعُیُونِ * لِیَأْکُلُوا مِنْ ثَمَرِهِ وَ مَا عَمِلَتْهُ أَیْدِیهِمْ أَفَلا یَشْکُرُونَ * سُبْحَانَ الَّذِی خَلَقَ الأزْوَاجَ کُلَّهَا مِمَّا تُنْبِتُ الأرْضُ وَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَ مِمَّا لا یَعْلَمُونَ * وَ آیَةٌ لَهُمُ اللَّیْلُ نَسْلَخُ مِنْهُ النَّهَارَ فَإِذَا هُمْ مُظْلِمُونَ * وَ الْقَمَرَ قَدَّرْنَاهُ مَنَازِلَ حَتَّى عَادَ کَالْعُرْجُونِ الْقَدِیمِ . ( یس ، 36 / 33 ـ 39 ) 

محیی و رازقِ هستی خداست ـ صفاتِ نیکو از آنِ خداست ـ اوست که همة موجودات را زوج آفرید و او مدبّرِ یکتاست .

 

درس ششم

 

هُوَ اللَّهُ الَّذِی لا إِلَهَ إِلا هُوَ عَالِمُ الْغَیْبِ وَ الشَّهَادَةِ هُوَ الرَّحْمَنُ الرَّحِیمُ * هُوَ اللَّهُ الَّذِی لا إِلَهَ إِلا هُوَ الْمَلِکُ الْقُدُّوسُ السَّلامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَیْمِنُ الْعَزِیزُ الْجَبَّارُ الْمُتَکَبِّرُ سُبْحَانَ اللَّهِ عَمَّا یُشْرِکُونَ * هُوَ اللَّهُ الْخَالِقُ الْبَارِئُ الْمُصَوِّرُ لَهُ الأسْمَاءُ الْحُسْنَى یُسَبِّحُ لَهُ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَ الأرْضِ وَ هُوَ الْعَزِیزُ الْحَکِیمُ . ( حشر ، 59 / 22 ـ 24 ) 

همة صفاتِ نیکو ( و صفاتِ ثبوتی ) از آنِ خداست ، حمد و تسبیح فقط برای خداست و همة موجودات او را حمد و تسبیح می­گویند .

 

وَ جَعَلُوا لِلَّهِ شُرَکَاءَ الْجِنَّ وَ خَلَقَهُمْ وَ خَرَقُوا لَهُ بَنِینَ وَ بَنَاتٍ بِغَیْرِ عِلْمٍ سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَى عَمَّا یَصِفُونَ .

( اَنعام ، 6 / 100 ) 

 تسبیح فقط برای خداست و او از هر شریکی ( و صفاتِ سلبی ) مبرّاست .

 

درس هفتم

 

إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ یَهْدِی لِلَّتِی هِیَ أَقْوَمُ وَ یُبَشِّرُ الْمُؤْمِنِینَ الَّذِینَ یَعْمَلُونَ الصَّالِحَاتِ أَنَّ لَهُمْ أَجْرًا کَبِیرًا .

 ( اسراء ، 17 / 9 )

عملِ صالح ثمرة ایمان است ـ میانِ ایمان و عملِ صالح رابطة مکمّل است ـ انسان باید به مرحلة ایمان برسد تا از ثمراتش بهره­مند شود و عملِ صالح انجام دهد .

 

مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِنْ ذَکَرٍ أَوْ أُنْثَى وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْیِیَنَّهُ حَیَاةً طَیِّبَةً وَ لَنَجْزِیَنَّهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ مَا کَانُوا یَعْمَلُونَ .

 ( نحل ، 16 / 97 )

نزدِ خدا عملِ صالح دارای ارزش است و حیاتِ طیّبه به ایمان و عملِ صالح است نه به جنسیّت .

 

قَالَتِ الأعْرَابُ : آمَنَّا . قُلْ : لَمْ تُؤْمِنُوا وَ لَکِنْ قُولُوا أَسْلَمْنَا وَ لَمَّا یَدْخُلِ الإیمَانُ فِی قُلُوبِکُمْ وَ إِنْ تُطِیعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ لا یَلِتْکُمْ مِنْ أَعْمَالِکُمْ شَیْئًا إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ . ( حُجُرات ، 49 / 14 )

جایگاهِ ایمان قلب است و به زبان نیست .

 

درس هشتم

 

قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ * الَّذِینَ هُمْ فِی صَلاتِهِمْ خَاشِعُونَ * وَ الَّذِینَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ * وَ الَّذِینَ هُمْ لِلزَّکَاةِ فَاعِلُونَ . ( مؤمنون ، 23 / 1 ـ 4 )

رستگـارانِ واقعی ؛ در نماز تَواضُع دارند ، از بیهوده­کاری دوری می­جویند ، زَکاتشان را پرداخت می­کنند و دارای ایمان هستند .

 

إِنَّ فِی خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَ الأرْضِ وَ اخْتِلافِ اللَّیْلِ وَ النَّهَارِ لآیَاتٍ لأولِی الألْبَابِ . ( آلِ­عمران ، 3 / 190 )

خِرَدمندان در آفرینشِ الهی و اختلافِ شب و روز اندیشه می­کنند .

از راههای رسیدن به ایمان و تقویتِ آن ، تفکّر پیرامونِ آیاتِ خدا در گُسترة هستی است .

 

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اذْکُرُوا اللَّهَ ذِکْرًا کَثِیرًا * وَ سَبِّحُوهُ بُکْرَةً وَ أَصِیلا . ( اَحزاب ، 33 / 41 ـ 42 )

توجّه دائم به خدا و ذکرِ او از راههای رسیدن به ایمان است .

 

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اذْکُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَیْکُمْ ... . ( اَحزاب ، 33 / 9 )

توجّه دائم به خدا و ذکر او از راههای رسیدن به ایمان است .

 

إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِینَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ یَرْتَابُوا وَ جَاهَدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ فِی سَبِیلِ اللَّهِ أُولَئِکَ هُمُ الصَّادِقُونَ . ( حُجُرات ، 49 / 15 )

از نشانه­های ایمان ؛ ایستادگی ، ثَباتِ قَدَم ، شکّ نداشتن و ایثارِ مال و جان در راهِ خداوند است .

 

أَحَسِبَ النَّاسُ أَنْ یُتْرَکُوا أَنْ یَقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لا یُفْتَنُونَ . ( عنکبوت ، 29 / 2 )

اظهار نمودنِ ایمان با زبان کافی نیست بلکه خدا آزمایش می­کند تا ایمان واقعی مشخّص گردد .

 

هُوَ الَّذِی خَلَقَکُمْ مِنْ طِینٍ ثُمَّ قَضَى أَجَلا وَ أَجَلٌ مُسَمًّى عِنْدَهُ ثُمَّ أَنْتُمْ تَمْتَرُونَ . ( اَنفال ، 6 / 2 )

یکی از آثارِ ایمان به خدا ، یادِ او و تلاوتِ قرآن و و توکّل به خداست .

 

الَّذِینَ آمَنُوا وَ تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِکْرِ اللَّهِ أَلا بِذِکْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ . ( رعد ، 13 / 28 )

از ثَمَراتِ ایمان ، آرامشِ قلبی است .

 

رَبَّنَا إِنَّنَا سَمِعْنَا مُنَادِیًا یُنَادِی لِلإیمَانِ أَنْ : آمِنُوا بِرَبِّکُمْ . فَآمَنَّا . رَبَّنَا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَ کَفِّرْ عَنَّا سَیِّئَاتِنَا وَ تَوَفَّنَا مَعَ الأبْرَارِ . ( آلِ­عمران ، 3 / 193 )

برای تقویتِ ایمان به خدا باید مواظبت و تلاش کرد .

 

درس نهم

 

قَدْ کَانَتْ لَکُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِی إِبْرَاهِیمَ وَ الَّذِینَ مَعَهُ ... . ( مُمتَحنَه ، 60 / 4 )

حضرتِ ابراهیم (ع) و پیروانِ او الگوی راستین برای دیگران هستند .

 

وَ مَنْ أَحْسَنُ دِینًا مِمَّنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ وَ هُوَ مُحْسِنٌ وَ اتَّبَعَ مِلَّةَ إِبْرَاهِیمَ حَنِیفًا وَ اتَّخَذَ اللَّهُ إِبْرَاهِیمَ خَلِیلا .

( نساء ، 4 / 125 )

کمالات و خوبیها مختصِّ پیامبران نیست بلکه هرکس سرِ تسلیم بر دینِ الهی فرود آورد به مقاماتِ الهی می­رسد .

 

وَ مَنْ یَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ إِبْرَاهِیمَ إِلا مَنْ سَفِهَ نَفْسَهُ ... . ( بقره ، 2 / 130 )

دینداری یک نوع تعقّل است و رویگردانی از دین بی­عقلی است .

 

... وَ مَنْ أَوْفَى بِمَا عَاهَدَ عَلَیْهُ اللَّهَ فَسَیُؤْتِیهِ أَجْرًا عَظِیمًا . ( فتح ، 48 / 10 )

 ثمره و نتیجة وفای به عَهد برخورداری از پاداشهای اُخروی و الهی است .

 

إِنَّ الَّذِینَ یَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَ أَیْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِیلا أُولَئِکَ لا خَلاقَ لَهُمْ فِی الآخِرَةِ وَ لا یُکَلِّمُهُمُ اللَّهُ وَ لا یَنْظُرُ إِلَیْهِمْ یَوْمَ الْقِیَامَةِ وَ لا یُزَکِّیهِمْ وَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِیمٌ . ( آلِ­عمران ، 3 / 77 )

هرکس پیمان­شکنی با خدا نماید ؛ هیچ پاداشی برای او نیست و خدا با او سخن نمی­گوید و از گناه زدوده نمی­شود و دُچار عذاب می­شود .

 

فَاصْبِرْ کَمَا صَبَرَ أُولُو الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ وَ لا تَسْتَعْجِلْ لَهُمْ کَأَنَّهُمْ یَوْمَ یَرَوْنَ مَا یُوعَدُونَ لَمْ یَلْبَثُوا إِلا سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ بَلاغٌ فَهَلْ یُهْلَکُ إِلا الْقَوْمُ الْفَاسِقُونَ . ( اَحقاف ، 46 / 35 )

صبر از صفاتِ پیامبرانِ اولواالعَزم است که موجبِ موفّقیّت می­شود .

 

... وَ إِنْ تَصْبِرُوا وَ تَتَّقُوا فَإِنَّ ذَلِکَ مِنْ عَزْمِ الأمُورِ . ( آلِ­عمران ، 3 / 186 )

رمزِ پیروزی صبر و تقواست .

 

درس دهم

 

وَ سَارِعُوا إِلَى مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّکُمْ وَ جَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمَاوَاتُ وَ الأرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِینَ . ( آلِ­عمران ، 3 / 133 )

یکی از عواملِ تقویت­کنندة عزم « تسریع در انجام دادنِ تصمیم » است .

 

أُولَئِکَ یُسَارِعُونَ فِی الْخَیْرَاتِ وَ هُمْ لَهَا سَابِقُونَ . ( مؤمنون ، 23 / 61 )

یکی از عواملِ تقویت­کنندة عزم « تسریع در انجام دادنِ تصمیم » است .

 

... وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِیرٌ . ( بقره ، 2 / 233 )

این آیه اشاره به یکی از عواملِ تقویت­کنندة عزم یعنی ؛ « توجّه به حضور در پیشگاهِ خدا » دارد .

 

لا تُدْرِکُهُ الأبْصَارُ وَ هُوَ یُدْرِکُ الأبْصَارَ وَ هُوَ اللَّطِیفُ الْخَبِیرُ . ( اًنعام ، 6 / 103 )

این آیه اشاره به یکی از عواملِ تقویت­کنندة عزم یعنی ؛ « توجّه به حضور در پیشگاهِ خدا » دارد .

 

وَ إِنَّ عَلَیْکُمْ لَحَافِظِینَ * کِرَامًا کَاتِبِینَ * یَعْلَمُونَ مَا تَفْعَلُونَ . ( انفطار ، 82 / 10 ـ 12 )

از عواملِ تقویت­کنندة عزم « توجّه به حضور در پیشگاهِ خدا » است .

 

إِنَّ الَّذِینَ قَالُوا : رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا فَلا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لا هُمْ یَحْزَنُونَ * أُولَئِکَ أَصْحَابُ الْجَنَّةِ خَالِدِینَ فِیهَا جَزَاءً بِمَا کَانُوا یَعْمَلُونَ . ( اَحقاف ، 46 / 13 ـ 14 )

« توجّه به عاقبت و ثَمَراتِ پایداری » از عواملِ تقویت­کنندة عزم است .

 

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ * وَ الْعَصْرِ * إِنَّ الإنْسَانَ لَفِی خُسْرٍ * إِلا الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَ تَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَ تَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ . ( عصر ، 103 / 1 ـ 3 )

« داشتنِ دوستِ همفکر و همراه » از عواملِ تقویت­کنندة عَزم است .

اگر انسان می­خواهد زیان نبیند باید ؛ عملِ صالح انجام دهد ، پیروی از حقّ نماید و صبر پیشه کند .

 

 

 

اَلأخِلاءُ یَوْمَئِذٍ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ إِلا الْمُتَّقِینَ . ( زُخرُف ، 43 / 67 )

« داشتنِ دوستِ همفکر و همراه » از عواملِ تقویت­کنندة عَزم است .

اگر انسان می­خواهد زیان نبیند باید ؛ عملِ صالح انجام دهد ، پیروی از حقّ نماید و صبر پیشه کند .

 

درس یازدهم

 

وَ نَضَعُ الْمَوَازِینَ الْقِسْطَ لِیَوْمِ الْقِیَامَةِ فَلا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَیْئًا وَ إِنْ کَانَ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ أَتَیْنَا بِهَا وَ کَفَى بِنَا حَاسِبِینَ . ( انبیاء ، 21 / 47 )

خدا در قیامت با عدالت بر خورد می­نماید و به کسی ظلم نمی­کند زیرا نیازی ندارد .

 

قُلْ : هَلْ نُنَبِّئُکُمْ بِالأخْسَرِینَ أَعْمَالا ؟! * الَّذِینَ ضَلَّ سَعْیُهُمْ فِی الْحَیَاةِ الدُّنْیَا وَ هُمْ یَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ یُحْسِنُونَ صُنْعًا .

( کهف ، 18 / 103 ـ 104)

کسانی که در دنیا تلاشِ بیهوده و بی­هدف و برای ریا انجام می­دهند و تصوّر می­کنند که کارِ نیک انجام می­دهند در آخِرت زیانکارترین اَفراد هستند .

 

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ لْتَنْظُرْ نَفْسٌ مَا قَدَّمَتْ لِغَدٍ وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبِیرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ .(حشر ، 59 / 18)   

انسان باید مراقبِ اَعمال و کردار خود باشد و فقط از خدا پیروی کند .

 

درس دوازدهم

 

مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِنْ ذَکَرٍ أَوْ أُنْثَى وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْیِیَنَّهُ حَیَاةً طَیِّبَةً وَ لَنَجْزِیَنَّهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ مَا کَانُوا یَعْمَلُونَ .

 ( نحل ، 16 / 97 )

شرطِ رسیدن به سعادت ایمان و عملِ صالح است و به جنسیّت مربوط نیست .

 

لَقَدْ کَانَ لَکُمْ فِی رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ کَانَ یَرْجُو اللَّهَ وَ الْیَوْمَ الآخِرَ وَ ذَکَرَ اللَّهَ کَثِیرًا.( احزاب ، 33 / 21)

حضرتِ رسول (ص) بهترین اُسوة مردم است و باید او را اُسوه قرار دهیم .

 

 

وَ هُوَ الَّذِی سَخَّرَ الْبَحْرَ لِتَأْکُلُوا مِنْهُ لَحْمًا طَرِیًّا وَ تَسْتَخْرِجُوا مِنْهُ حِلْیَةً تَلْبَسُونَهَا وَ تَرَى الْفُلْکَ مَوَاخِرَ فِیهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ . ( نحل ، 16 / 14 )

استفادة درست از منابعِ الهی یکی از اهدافِ الهی و انسانی است .

 

وَ قَضَى رَبُّکَ أَلا تَعْبُدُوا إِلا إِیَّاهُ وَ بِالْوَالِدَیْنِ إِحْسَانًا إِمَّا یَبْلُغَنَّ عِنْدَکَ الْکِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ کِلاهُمَا فَلا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَ لا تَنْهَرْهُمَا وَ قُلْ لَهُمَا قَوْلا کَرِیمًا . ( اسراء ، 17 / ٢٣ )

نیکی به والدین ـ بعد از اطاعت از خدا ـ واجب است .

در هر شرایطی باید به والدین نیکی کرد و نازک­تر از گُل نباید به آنان گفت .

 

یَا بُنَیَّ أَقِمِ الصَّلاةَ وَ أْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ وَ انْهَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ اصْبِرْ عَلَى مَا أَصَابَکَ إِنَّ ذَلِکَ مِنْ عَزْمِ الأمُورِ * وَ لا تُصَعِّرْ خَدَّکَ لِلنَّاسِ وَ لا تَمْشِ فِی الأرْضِ مَرَحًا إِنَّ اللَّهَ لا یُحِبُّ کُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ * وَ اقْصِدْ فِی مَشْیِکَ وَ اغْضُضْ مِنْ صَوْتِکَ إِنَّ أَنْکَرَ الأصْوَاتِ لَصَوْتُ الْحَمِیرِ. ( لقمان ، 31 / 17 ـ 19 )

« دوری از تکبّر و غرور » از دستورهای الهی است .

« اقامة نماز و امرِ به معروف و نهی از منکر و صبرِ بر مصائب » از دستورهای الهی است .

« اعتدال و میانه­روی در زندگی و احترام به دیگران » از دستورهای الهی است .

 

درس سیزدهم

 

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اذْکُرُوا اللَّهَ ذِکْرًا کَثِیرًا * وَ سَبِّحُوهُ بُکْرَةً وَ أَصِیلا . ( احزاب ، 33 / 41 ـ 42 )

همیشه به یادِ خدا باشید و او را حمد و تسبیح نمایید .

 

وَ مَنْ یَعْشُ عَنْ ذِکْرِ الرَّحْمَنِ نُقَیِّضْ لَهُ شَیْطَانًا فَهُوَ لَهُ قَرِینٌ . ( زُخرف ، 43 / 36 ) 

دوری از یادِ خدا باعثِ همنشینی شَیطان می­گردد .

 

إِنَّنِی أَنَا اللَّهُ لا إِلَهَ إِلا أَنَا فَاعْبُدْنِی وَ أَقِمِ الصَّلاةَ لِذِکْرِی . ( طه ، 20 / 14 )

نماز مهمّ­ترین راز و نیاز با خداست و باید برای خدا باشد .

 

 

... وَ إِنْ مِنْ شَیْءٍ إِلا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَ لَکِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِیحَهُمْ إِنَّهُ کَانَ حَلِیمًا غَفُورًا . ( اسراء ، 17 / 44 )

تمامِ موجودات به حمد و تسبیحِ حقیقی خدا مشغول هستند .

 

اَلْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی لَهُ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَ مَا فِی الأرْضِ وَ لَهُ الْحَمْدُ فِی الآخِرَةِ وَ هُوَ الْحَکِیمُ الْخَبِیرُ .(سبأ ، 34 / 1)

حمد و ستایش فقط از آنِ خداست .

 

اُدْعُوا رَبَّکُمْ تَضَرُّعًا وَ خُفْیَةً إِنَّهُ لا یُحِبُّ الْمُعْتَدِینَ . ( اَعراف ، 7 / 55 )

دُعا باید پنهانی و با تضرّع باشد و فقط از خدا درخواست شود .

 

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا کُلُوا مِنْ طَیِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاکُمْ وَ اشْکُرُوا لِلَّهِ إِنْ کُنْتُمْ إِیَّاهُ تَعْبُدُونَ . ( بقره ، 2 / 172 )

مؤمنان مالِ حلال می­خورند و از ناپاکیها دور هستند و همیشه شُکرِ خدای به جای می­آورند .

 

درس چهاردهم

 

وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِیَاءُ بَعْضٍ یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ ... . ( توبه ، 9 / 71 )

مؤمنان خیرخواهِ یکدیگرند و همدیگر را به نیکی امر و از بدی نهی می­کنند .

 

اَلأخِلاءُ یَوْمَئِذٍ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ إِلا الْمُتَّقِینَ . ( زُخرُف ، 43 / 67 )

متّقین دوستانِ خوبی هستند .

 

وَ یَوْمَ یَعَضُّ الظَّالِمُ عَلَى یَدَیْهِ یَقُولُ : یَا لَیْتَنِی اتَّخَذْتُ مَعَ الرَّسُولِ سَبِیلاً * یَا وَیْلَتَى لَیْتَنِی لَمْ أَتَّخِذْ فُلانًا خَلِیلاً * لَقَدْ أَضَلَّنِی عَنِ الذِّکْرِ بَعْدَ إِذْ جَاءَنِی وَ کَانَ الشَّیْطَانُ لِلإنْسَانِ خَذُولاً . ( فرقان ، 25 / 25 ـ 29 )

دوستِ بد انسان را گمراه می­کند پس باید دعوتِ رسولِ اکرم (ص) را که بهترین دوستِ خدا و بهترین الگو می­باشد پذیرفت . 

بهترین دوست پیامبر و بدترین دوست شَیطان است .

 

 

 

درس پانزدهم

 

 

 

درس شانزدهم

 

هُوَ الَّذِی أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً لَکُمْ مِنْهُ شَرَابٌ وَ مِنْهُ شَجَرٌ فِیهِ تُسِیمُونَ .

یُنْبِتُ لَکُمْ بِهِ الزَّرْعَ وَ الزَّیْتُونَ وَ النَّخِیلَ وَ الأعْنَابَ وَ مِنْ کُلِّ الثَّمَرَاتِ إِنَّ فِی ذَلِکَ لآیَةً لِقَوْمٍ یَتَفَکَّرُونَ .

وَ سَخَّرَ لَکُمُ اللَّیْلَ وَ النَّهَارَ وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ وَ النُّجُومُ مُسَخَّرَاتٌ بِأَمْرِهِ إِنَّ فِی ذَلِکَ لآیَاتٍ لِقَوْمٍ یَعْقِلُونَ .

وَ مَا ذَرَأَ لَکُمْ فِی الأرْضِ مُخْتَلِفًا أَلْوَانُهُ إِنَّ فِی ذَلِکَ لآیَةً لِقَوْمٍ یَذَّکَّرُونَ .

وَ هُوَ الَّذِی سَخَّرَ الْبَحْرَ لِتَأْکُلُوا مِنْهُ لَحْمًا طَرِیًّا وَ تَسْتَخْرِجُوا مِنْهُ حِلْیَةً تَلْبَسُونَهَا وَ تَرَى الْفُلْکَ مَوَاخِرَ فِیهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ . ( نحل ، 16 / 10 ـ  14 ) 

استفادة درست از منابعِ الهی یک هدفِ الهی و کاری صحیح است .

 

وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ . ( صافّات ، 37 / ١٨٢ )

تهیّه و تنظیم اوّلیّه : گروه آموزشی دینی و قرآن استان ...

تهیّه و تنظیم نهایی : دبیرخانه راهبری کشوری درس دین و زندگی ـ مستقرّ در خراسان رضوی

 

 

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ

پیام آیات درس دین و زندگی

سال اوّل دبیرستان

( 1391 )

 

 

 

 

 

 

 

 

درس اوّل

 

... قَدْ جَاءَکُمْ مِنَ اللَّهِ نُورٌ وَ کِتَابٌ مُبِینٌ * یَهْدِی بِهِ اللَّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَهُ سُبُلَ السَّلامِ وَ یُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِهِ وَ یَهْدِیهِمْ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِیمٍ . ( مائده ، 5 / 15ـ 16 )

هدایتِ انسانها « هدفِ اصلی نزولِ قرآنِ کریم » بوده است و از ثمراتِ آن راهیابی به سعادت است .

 

هَذَا بَیَانٌ لِلنَّاسِ وَ هُدًى وَ مَوْعِظَةٌ لِلْمُتَّقِینَ . ( آلِ­عمران ، 3 / 138 )

قرآن کتابی است برای همة انسانها و هیچ محدویّت زمانی و مکانی ندارد .

با تقوای الهی می­توان از هدایتِ قرآن بهره­مند شد .

 

 ... وَ نَزَّلْنَا عَلَیْکَ الْکِتَابَ تِبْیَانًا لِکُلِّ شَیْءٍ وَ هُدًى وَ رَحْمَةً وَ بُشْرَى لِلْمُسْلِمِینَ . ( نحل ، 16 / 89 )

قرآن کتابِ هدایت و بشارت برای همة مسلمانان است و لازمة بهره­مند شدن از هدایتِ قرآن ، مسلمان شدن است .

 

 

... وَ أَنْزَلْنَا إِلَیْکَ الذِّکْرَ لِتُبَیِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَیْهِمْ وَ لَعَلَّهُمْ یَتَفَکَّرُونَ . ( نحل ، 16 / 44 )

« تعلیم و تبیین قرآن » بر عُهدة رسولِ اکرم (ص) است .

 

کِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ إِلَیْکَ مُبَارَکٌ لِیَدَّبَّرُوا آیَاتِهِ وَلِیَتَذَکَّرَ أُولُو الألْبَابِ . ( ص ، 38 / 29 )

« تدبّر در قرآن » شرطِ بهره­مندی از آن است .

 

... وَ أُوحِیَ إِلَیَّ هَذَا الْقُرْآنُ لأنْذِرَکُمْ بِهِ وَ مَنْ بَلَغَ ... . ( اَنعام ، 6 / 19 )

قرآن کتابِ هدایت برای همة زمانها و همة مکانها می­باشد .

 

کَمَا أَرْسَلْنَا فِیکُمْ رَسُولاً مِنْکُمْ یَتْلُو عَلَیْکُمْ آیَاتِنَا وَ یُزَکِّیکُمْ وَ یُعَلِّمُکُمُ الْکِتَابَ وَ الْحِکْمَةَ وَ یُعَلِّمُکُمْ مَا لَمْ تَکُونُوا تَعْلَمُونَ . ( بقره ، 2 / 151 )

تعلیم و تبیین قرآن برعُهدة رسولِ اکرم (ص) است .

از ثمراتِ قرآن تزکیه و تهذیبِ نَفس می­باشد .

 

درس دوم

 

وَ إِذْ قَالَ إِبْرَاهِیمُ لأبِیهِ آزَرَ : أَتَتَّخِذُ أَصْنَامًا آلِهَةً  ؟! إِنِّی أَرَاکَ وَ قَوْمَکَ فِی ضَلالٍ مُبِینٍ . ( اَنعام ، 6 / 74 )

اعتراضِ حضرتِ ابراهیم به بت­پرستی

سرانجامِ بت­پرستی گمراهی می­باشد .

 

وَ کَذَلِکَ نُرِی إِبْرَاهِیمَ مَلَکُوتَ السَّمَاوَاتِ وَ الأرْضِ وَ لِیَکُونَ مِنَ الْمُوقِنِینَ . ( اَنعام ، 6 / 75 )

خداوند ملکوتِ آسمان و زمین را به حضرتِ ابراهیم (ع) نشان داد .

و حضرتِ ابراهیم با مشاهدة ملکوتِ آسمان و زمین به مَقامِ یقین رسید .

                                     

فَلَمَّا جَنَّ عَلَیْهِ اللَّیْلُ رَأَى کَوْکَبًا ، قَالَ : هَذَا رَبِّی ! فَلَمَّا أَفَلَ ، قَالَ : لا أُحِبُّ الآفِلِینَ .

فَلَمَّا رَأَى الْقَمَرَ بَازِغًا قَالَ : هَذَا رَبِّی ! فَلَمَّا أَفَلَ ، قَالَ : لَئِنْ لَمْ یَهْدِنِی رَبِّی لأکُونَنَّ مِنَ الْقَوْمِ الضَّالِّینَ .

فَلَمَّا رَأَى الشَّمْسَ بَازِغَةً ، قَالَ : هَذَا رَبِّی ! هَذَا أَکْبَرُ !! فَلَمَّا أَفَلَتْ ، قَالَ ! یَا قَوْمِ إِنِّی بَرِیءٌ مِمَّا تُشْرِکُونَ .

( اَنعام ، 6 / 76 ـ 78 )

چیزهایی که اُفول می­کند ، شایستة آنکه محبوب و معبودِ انسان قرار گیرد ، نیست .

حضرتِ ابراهیم (ع) ماه و خورشید را شایستة پرستش ندانست زیرا اُفول می­کند .

 

إِنِّی وَجَّهْتُ وَجْهِیَ لِلَّذِی فَطَرَ السَّمَاوَاتِ وَ الأرْضَ حَنِیفًا وَ مَا أَنَا مِنَ الْمُشْرِکِینَ . ( اَنعام ، 6 / 79 )

خالقِ هستی خداست و اوست که اُفول نمی­کند و شایستة پرستش است و معبودِ حقیقی است زیرا مبدأ کمالات و زیباییهاست و برترین مقصود است .

 

وَ حَاجَّهُ قَوْمُهُ قَالَ : أَتُحَاجُّونِّی فِی اللَّهِ وَ قَدْ هَدَانِی وَ لا أَخَافُ مَا تُشْرِکُونَ بِهِ إِلا أَنْ یَشَاءَ رَبِّی شَیْئًا وَسِعَ رَبِّی کُلَّ شَیْءٍ عِلْمًا . أَفَلا تَتَذَکَّرُونَ ؟! ( اَنعام ، 6 / 80 )

حضرتِ ابراهیم در مقابلِ قومش با دلیل ایستادگی کرد و اِثبات کرد که هدایتِ خودش و همه به دستِ خداست .

 

درس سوم

 

مَنْ کَانَ یُرِیدُ الْعَاجِلَةَ عَجَّلْنَا لَهُ فِیهَا مَا نَشَاءُ لِمَنْ نُرِیدُ ثُمَّ جَعَلْنَا لَهُ جَهَنَّمَ یَصْلاهَا مَذْمُومًا مَدْحُورًا .

( اسراء ، 17 / 18 )

اگر کسی هدفهای پایان­پذیر را به عنوانِ هدفِ اصلی خود انتخاب کند به مقدارِ کمی به آن می­رسد و در پایان احساسِ حسرت می­کند .

 

وَ مَنْ أَرَادَ الآخِرَةَ وَ سَعَى لَهَا سَعْیَهَا وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولَئِکَ کَانَ سَعْیُهُمْ مَشْکُورًا . ( اسراء ، 17 / 19 )

اگر کسی هدفهای  پایان­ناپذیر و اُخروی را به عنوانِ هدفِ اصلی خود انتخاب کند و برای آنها تلاش کند به هدفِ خود کاملاً خواهد رسید .

 

... فَمِنَ النَّاسِ مَنْ یَقُولُ : رَبَّنَا آتِنَا فِی الدُّنْیَا وَ مَا لَهُ فِی الآخِرَةِ مِنْ خَلاقٍ * وَ مِنْهُمْ مَنْ یَقُولُ : رَبَّنَا آتِنَا فِی الدُّنْیَا حَسَنَةً وَ فِی الآخِرَةِ حَسَنَةً وَ قِنَا عَذَابَ النَّارِ * أُولَئِکَ لَهُمْ نَصِیبٌ مِمَّا کَسَبُوا وَ اللَّهُ سَرِیعُ الْحِسَابِ .

( بقره ، 2 / 200 ـ 202 )

هدفهای پایان­ناپذیر همان هدفهای اُخروی هستند و اگر به عنوانِ هدفِ اصلی انتخاب شوند مانعِ بهره­مندی انسان از نعماتِ دُنیوی نمی­شوند .

 

وَ مَا أُوتِیتُمْ مِنْ شَیْءٍ فَمَتَاعُ الْحَیَاةِ الدُّنْیَا وَ زِینَتُهَا وَ مَا عِنْدَ اللَّهِ خَیْرٌ وَ أَبْقَى أَفَلا تَعْقِلُونَ . ( قَصَص ، 28 / 60 )

هدفهای پایان­ناپذیر در نزدیکی به خداوند حاصل می­آید .

 

إِنَّا هَدَیْنَاهُ السَّبِیلَ إِمَّا شَاکِرًا وَ إِمَّا کَفُورًا . ( انسان ، 76 / 3 )

انسان مسئولِ سرنوشتِ خویش است زیرا دارای اختیار و آگاهی است و خوشبختی و بدبختی دستِ خودِ اوست .

 

کُلُّ نَفْسٍ بِمَا کَسَبَتْ رَهِینَةٌ . ( مُدّثِّر ، 74 / 38 )

انسان مسئولِ سرنوشتِ خویش است و خوشبختی و بدبختی دستِ خودِ اوست .

 

درس چهارم

 

اللَّهُ لا إِلَهَ إِلا هُوَ لَهُ الأسْمَاءُ الْحُسْنَى . ( طه ، 20 / 8 )

تمامِ اسماءِ نیکو از آنِ خداست زیرا مبدأ تمامِ زیباییها و کمالات است .

 

إِنِّی وَجَّهْتُ وَجْهِیَ لِلَّذِی فَطَرَ السَّمَاوَاتِ وَ الأرْضَ حَنِیفًا وَ مَا أَنَا مِنَ الْمُشْرِکِینَ . ( اَنعام ، 6 / 79 )

ابراهیم آسمانها و زمین را معبود انتخاب نکرد بلکه آفرینندة آسمانها و زمین را معبود انتخاب کرد .

 

وَعَدَ اللَّهُ الْمُؤْمِنِینَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِی مِنْ تَحْتِهَا الأنْهَارُ خَالِدِینَ فِیهَا وَ مَسَاکِنَ طَیِّبَةً فِی جَنَّاتِ عَدْنٍ وَ رِضْوَانٌ مِنَ اللَّهِ أَکْبَرُ ذَلِکَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِیمُ . ( توبه ، 9 / 72 )

برترین مقصود بهشتِ بَرین و رِضوان و قُربِ الهی است .

           

... وَ لَنْ یَجْعَلَ اللَّهُ لِلْکافِرِینَ عَلَى الْمُؤْمِنِینَ سَبِیلاً . ( نحل ، 16 / 96 )

تَقرّب به سوی خدا برترین هدفِ زندگی انسان است .

 

 

 

 

درس پنجم

 

فَاطِرُ السَّمَاوَاتِ وَ الأرْضِ جَعَلَ لَکُمْ مِنْ أَنْفُسِکُمْ أَزْوَاجًا وَ مِنَ الأنْعَامِ أَزْوَاجًا یَذْرَؤُکُمْ فِیهِ لَیْسَ کَمِثْلِهِ شَیْءٌ وَ هُوَ السَّمِیعُ الْبَصِیرُ . ( شوری ، 42 / 11 )

خالقِ هستی خداست و او مِثل و مانندی ندارد و دارای صفاتِ نیک است .

 

... وَ لَهُ الْمَثَلُ الأعْلَى فِی السَّمَاوَاتِ وَ الأرْضِ وَ هُوَ الْعَزِیزُ الْحَکِیمُ . ( روم ، 30 / 27 )

صاحبِ تمامِ کمالات و زیباییها خداست .

 

وَ فِی الأرْضِ آیَاتٌ لِلْمُوقِنِینَ * وَ فِی أَنْفُسِکُمْ أَفَلا تُبْصِرُونَ . ( ذاریات ، 51 / 20 ـ 21 )

تمامِ هستی و موجوداتِ آن و به خصوص انسان تجلّیّات خداست .

 

سُبْحَانَ رَبِّکَ رَبِّ الْعِزَّةِ عَمَّا یَصِفُونَ . ( صافّات ، 37 / 180 ) 

همتّهای بلند به ساحتِ خدا راهی ندارند ، پویندگانِ معرفت به کُنه او نخواهند رسید .

 

وَ آیَةٌ لَهُمُ الأرْضُ الْمَیْتَةُ أَحْیَیْنَاهَا وَ أَخْرَجْنَا مِنْهَا حَبًّا فَمِنْهُ یَأْکُلُونَ * وَ جَعَلْنَا فِیهَا جَنَّاتٍ مِنْ نَخِیلٍ وَ أَعْنَابٍ وَ فَجَّرْنَا فِیهَا مِنَ الْعُیُونِ * لِیَأْکُلُوا مِنْ ثَمَرِهِ وَ مَا عَمِلَتْهُ أَیْدِیهِمْ أَفَلا یَشْکُرُونَ * سُبْحَانَ الَّذِی خَلَقَ الأزْوَاجَ کُلَّهَا مِمَّا تُنْبِتُ الأرْضُ وَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَ مِمَّا لا یَعْلَمُونَ * وَ آیَةٌ لَهُمُ اللَّیْلُ نَسْلَخُ مِنْهُ النَّهَارَ فَإِذَا هُمْ مُظْلِمُونَ * وَ الْقَمَرَ قَدَّرْنَاهُ مَنَازِلَ حَتَّى عَادَ کَالْعُرْجُونِ الْقَدِیمِ . ( یس ، 36 / 33 ـ 39 ) 

محیی و رازقِ هستی خداست ـ صفاتِ نیکو از آنِ خداست ـ اوست که همة موجودات را زوج آفرید و او مدبّرِ یکتاست .

 

درس ششم

 

هُوَ اللَّهُ الَّذِی لا إِلَهَ إِلا هُوَ عَالِمُ الْغَیْبِ وَ الشَّهَادَةِ هُوَ الرَّحْمَنُ الرَّحِیمُ * هُوَ اللَّهُ الَّذِی لا إِلَهَ إِلا هُوَ الْمَلِکُ الْقُدُّوسُ السَّلامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَیْمِنُ الْعَزِیزُ الْجَبَّارُ الْمُتَکَبِّرُ سُبْحَانَ اللَّهِ عَمَّا یُشْرِکُونَ * هُوَ اللَّهُ الْخَالِقُ الْبَارِئُ الْمُصَوِّرُ لَهُ الأسْمَاءُ الْحُسْنَى یُسَبِّحُ لَهُ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَ الأرْضِ وَ هُوَ الْعَزِیزُ الْحَکِیمُ . ( حشر ، 59 / 22 ـ 24 ) 

همة صفاتِ نیکو ( و صفاتِ ثبوتی ) از آنِ خداست ، حمد و تسبیح فقط برای خداست و همة موجودات او را حمد و تسبیح می­گویند .

 

وَ جَعَلُوا لِلَّهِ شُرَکَاءَ الْجِنَّ وَ خَلَقَهُمْ وَ خَرَقُوا لَهُ بَنِینَ وَ بَنَاتٍ بِغَیْرِ عِلْمٍ سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَى عَمَّا یَصِفُونَ .

( اَنعام ، 6 / 100 ) 

 تسبیح فقط برای خداست و او از هر شریکی ( و صفاتِ سلبی ) مبرّاست .

 

درس هفتم

 

إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ یَهْدِی لِلَّتِی هِیَ أَقْوَمُ وَ یُبَشِّرُ الْمُؤْمِنِینَ الَّذِینَ یَعْمَلُونَ الصَّالِحَاتِ أَنَّ لَهُمْ أَجْرًا کَبِیرًا .

 ( اسراء ، 17 / 9 )

عملِ صالح ثمرة ایمان است ـ میانِ ایمان و عملِ صالح رابطة مکمّل است ـ انسان باید به مرحلة ایمان برسد تا از ثمراتش بهره­مند شود و عملِ صالح انجام دهد .

 

مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِنْ ذَکَرٍ أَوْ أُنْثَى وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْیِیَنَّهُ حَیَاةً طَیِّبَةً وَ لَنَجْزِیَنَّهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ مَا کَانُوا یَعْمَلُونَ .

 ( نحل ، 16 / 97 )

نزدِ خدا عملِ صالح دارای ارزش است و حیاتِ طیّبه به ایمان و عملِ صالح است نه به جنسیّت .

 

قَالَتِ الأعْرَابُ : آمَنَّا . قُلْ : لَمْ تُؤْمِنُوا وَ لَکِنْ قُولُوا أَسْلَمْنَا وَ لَمَّا یَدْخُلِ الإیمَانُ فِی قُلُوبِکُمْ وَ إِنْ تُطِیعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ لا یَلِتْکُمْ مِنْ أَعْمَالِکُمْ شَیْئًا إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ . ( حُجُرات ، 49 / 14 )

جایگاهِ ایمان قلب است و به زبان نیست .

 

درس هشتم

 

قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ * الَّذِینَ هُمْ فِی صَلاتِهِمْ خَاشِعُونَ * وَ الَّذِینَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ * وَ الَّذِینَ هُمْ لِلزَّکَاةِ فَاعِلُونَ . ( مؤمنون ، 23 / 1 ـ 4 )

رستگـارانِ واقعی ؛ در نماز تَواضُع دارند ، از بیهوده­کاری دوری می­جویند ، زَکاتشان را پرداخت می­کنند و دارای ایمان هستند .

 

إِنَّ فِی خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَ الأرْضِ وَ اخْتِلافِ اللَّیْلِ وَ النَّهَارِ لآیَاتٍ لأولِی الألْبَابِ . ( آلِ­عمران ، 3 / 190 )

خِرَدمندان در آفرینشِ الهی و اختلافِ شب و روز اندیشه می­کنند .

از راههای رسیدن به ایمان و تقویتِ آن ، تفکّر پیرامونِ آیاتِ خدا در گُسترة هستی است .

 

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اذْکُرُوا اللَّهَ ذِکْرًا کَثِیرًا * وَ سَبِّحُوهُ بُکْرَةً وَ أَصِیلا . ( اَحزاب ، 33 / 41 ـ 42 )

توجّه دائم به خدا و ذکرِ او از راههای رسیدن به ایمان است .

 

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اذْکُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَیْکُمْ ... . ( اَحزاب ، 33 / 9 )

توجّه دائم به خدا و ذکر او از راههای رسیدن به ایمان است .

 

إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِینَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ یَرْتَابُوا وَ جَاهَدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ فِی سَبِیلِ اللَّهِ أُولَئِکَ هُمُ الصَّادِقُونَ . ( حُجُرات ، 49 / 15 )

از نشانه­های ایمان ؛ ایستادگی ، ثَباتِ قَدَم ، شکّ نداشتن و ایثارِ مال و جان در راهِ خداوند است .

 

أَحَسِبَ النَّاسُ أَنْ یُتْرَکُوا أَنْ یَقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لا یُفْتَنُونَ . ( عنکبوت ، 29 / 2 )

اظهار نمودنِ ایمان با زبان کافی نیست بلکه خدا آزمایش می­کند تا ایمان واقعی مشخّص گردد .

 

هُوَ الَّذِی خَلَقَکُمْ مِنْ طِینٍ ثُمَّ قَضَى أَجَلا وَ أَجَلٌ مُسَمًّى عِنْدَهُ ثُمَّ أَنْتُمْ تَمْتَرُونَ . ( اَنفال ، 6 / 2 )

یکی از آثارِ ایمان به خدا ، یادِ او و تلاوتِ قرآن و و توکّل به خداست .

 

الَّذِینَ آمَنُوا وَ تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِکْرِ اللَّهِ أَلا بِذِکْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ . ( رعد ، 13 / 28 )

از ثَمَراتِ ایمان ، آرامشِ قلبی است .

 

رَبَّنَا إِنَّنَا سَمِعْنَا مُنَادِیًا یُنَادِی لِلإیمَانِ أَنْ : آمِنُوا بِرَبِّکُمْ . فَآمَنَّا . رَبَّنَا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَ کَفِّرْ عَنَّا سَیِّئَاتِنَا وَ تَوَفَّنَا مَعَ الأبْرَارِ . ( آلِ­عمران ، 3 / 193 )

برای تقویتِ ایمان به خدا باید مواظبت و تلاش کرد .

 

درس نهم

 

قَدْ کَانَتْ لَکُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِی إِبْرَاهِیمَ وَ الَّذِینَ مَعَهُ ... . ( مُمتَحنَه ، 60 / 4 )

حضرتِ ابراهیم (ع) و پیروانِ او الگوی راستین برای دیگران هستند .

 

وَ مَنْ أَحْسَنُ دِینًا مِمَّنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ وَ هُوَ مُحْسِنٌ وَ اتَّبَعَ مِلَّةَ إِبْرَاهِیمَ حَنِیفًا وَ اتَّخَذَ اللَّهُ إِبْرَاهِیمَ خَلِیلا .

( نساء ، 4 / 125 )

کمالات و خوبیها مختصِّ پیامبران نیست بلکه هرکس سرِ تسلیم بر دینِ الهی فرود آورد به مقاماتِ الهی می­رسد .

 

وَ مَنْ یَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ إِبْرَاهِیمَ إِلا مَنْ سَفِهَ نَفْسَهُ ... . ( بقره ، 2 / 130 )

دینداری یک نوع تعقّل است و رویگردانی از دین بی­عقلی است .

 

... وَ مَنْ أَوْفَى بِمَا عَاهَدَ عَلَیْهُ اللَّهَ فَسَیُؤْتِیهِ أَجْرًا عَظِیمًا . ( فتح ، 48 / 10 )

 ثمره و نتیجة وفای به عَهد برخورداری از پاداشهای اُخروی و الهی است .

 

إِنَّ الَّذِینَ یَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَ أَیْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِیلا أُولَئِکَ لا خَلاقَ لَهُمْ فِی الآخِرَةِ وَ لا یُکَلِّمُهُمُ اللَّهُ وَ لا یَنْظُرُ إِلَیْهِمْ یَوْمَ الْقِیَامَةِ وَ لا یُزَکِّیهِمْ وَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِیمٌ . ( آلِ­عمران ، 3 / 77 )

هرکس پیمان­شکنی با خدا نماید ؛ هیچ پاداشی برای او نیست و خدا با او سخن نمی­گوید و از گناه زدوده نمی­شود و دُچار عذاب می­شود .

 

فَاصْبِرْ کَمَا صَبَرَ أُولُو الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ وَ لا تَسْتَعْجِلْ لَهُمْ کَأَنَّهُمْ یَوْمَ یَرَوْنَ مَا یُوعَدُونَ لَمْ یَلْبَثُوا إِلا سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ بَلاغٌ فَهَلْ یُهْلَکُ إِلا الْقَوْمُ الْفَاسِقُونَ . ( اَحقاف ، 46 / 35 )

صبر از صفاتِ پیامبرانِ اولواالعَزم است که موجبِ موفّقیّت می­شود .

 

... وَ إِنْ تَصْبِرُوا وَ تَتَّقُوا فَإِنَّ ذَلِکَ مِنْ عَزْمِ الأمُورِ . ( آلِ­عمران ، 3 / 186 )

رمزِ پیروزی صبر و تقواست .

 

درس دهم

 

وَ سَارِعُوا إِلَى مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّکُمْ وَ جَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمَاوَاتُ وَ الأرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِینَ . ( آلِ­عمران ، 3 / 133 )

یکی از عواملِ تقویت­کنندة عزم « تسریع در انجام دادنِ تصمیم » است .

 

أُولَئِکَ یُسَارِعُونَ فِی الْخَیْرَاتِ وَ هُمْ لَهَا سَابِقُونَ . ( مؤمنون ، 23 / 61 )

یکی از عواملِ تقویت­کنندة عزم « تسریع در انجام دادنِ تصمیم » است .

 

... وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِیرٌ . ( بقره ، 2 / 233 )

این آیه اشاره به یکی از عواملِ تقویت­کنندة عزم یعنی ؛ « توجّه به حضور در پیشگاهِ خدا » دارد .

 

لا تُدْرِکُهُ الأبْصَارُ وَ هُوَ یُدْرِکُ الأبْصَارَ وَ هُوَ اللَّطِیفُ الْخَبِیرُ . ( اًنعام ، 6 / 103 )

این آیه اشاره به یکی از عواملِ تقویت­کنندة عزم یعنی ؛ « توجّه به حضور در پیشگاهِ خدا » دارد .

 

وَ إِنَّ عَلَیْکُمْ لَحَافِظِینَ * کِرَامًا کَاتِبِینَ * یَعْلَمُونَ مَا تَفْعَلُونَ . ( انفطار ، 82 / 10 ـ 12 )

از عواملِ تقویت­کنندة عزم « توجّه به حضور در پیشگاهِ خدا » است .

 

إِنَّ الَّذِینَ قَالُوا : رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا فَلا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لا هُمْ یَحْزَنُونَ * أُولَئِکَ أَصْحَابُ الْجَنَّةِ خَالِدِینَ فِیهَا جَزَاءً بِمَا کَانُوا یَعْمَلُونَ . ( اَحقاف ، 46 / 13 ـ 14 )

« توجّه به عاقبت و ثَمَراتِ پایداری » از عواملِ تقویت­کنندة عزم است .

 

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ * وَ الْعَصْرِ * إِنَّ الإنْسَانَ لَفِی خُسْرٍ * إِلا الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَ تَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَ تَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ . ( عصر ، 103 / 1 ـ 3 )

« داشتنِ دوستِ همفکر و همراه » از عواملِ تقویت­کنندة عَزم است .

اگر انسان می­خواهد زیان نبیند باید ؛ عملِ صالح انجام دهد ، پیروی از حقّ نماید و صبر پیشه کند .

 

 

 

اَلأخِلاءُ یَوْمَئِذٍ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ إِلا الْمُتَّقِینَ . ( زُخرُف ، 43 / 67 )

« داشتنِ دوستِ همفکر و همراه » از عواملِ تقویت­کنندة عَزم است .

اگر انسان می­خواهد زیان نبیند باید ؛ عملِ صالح انجام دهد ، پیروی از حقّ نماید و صبر پیشه کند .

 

درس یازدهم

 

وَ نَضَعُ الْمَوَازِینَ الْقِسْطَ لِیَوْمِ الْقِیَامَةِ فَلا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَیْئًا وَ إِنْ کَانَ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ أَتَیْنَا بِهَا وَ کَفَى بِنَا حَاسِبِینَ . ( انبیاء ، 21 / 47 )

خدا در قیامت با عدالت بر خورد می­نماید و به کسی ظلم نمی­کند زیرا نیازی ندارد .

 

قُلْ : هَلْ نُنَبِّئُکُمْ بِالأخْسَرِینَ أَعْمَالا ؟! * الَّذِینَ ضَلَّ سَعْیُهُمْ فِی الْحَیَاةِ الدُّنْیَا وَ هُمْ یَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ یُحْسِنُونَ صُنْعًا .

( کهف ، 18 / 103 ـ 104)

کسانی که در دنیا تلاشِ بیهوده و بی­هدف و برای ریا انجام می­دهند و تصوّر می­کنند که کارِ نیک انجام می­دهند در آخِرت زیانکارترین اَفراد هستند .

 

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ لْتَنْظُرْ نَفْسٌ مَا قَدَّمَتْ لِغَدٍ وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبِیرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ .(حشر ، 59 / 18)   

انسان باید مراقبِ اَعمال و کردار خود باشد و فقط از خدا پیروی کند .

 

درس دوازدهم

 

مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِنْ ذَکَرٍ أَوْ أُنْثَى وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْیِیَنَّهُ حَیَاةً طَیِّبَةً وَ لَنَجْزِیَنَّهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ مَا کَانُوا یَعْمَلُونَ .

 ( نحل ، 16 / 97 )

شرطِ رسیدن به سعادت ایمان و عملِ صالح است و به جنسیّت مربوط نیست .

 

لَقَدْ کَانَ لَکُمْ فِی رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ کَانَ یَرْجُو اللَّهَ وَ الْیَوْمَ الآخِرَ وَ ذَکَرَ اللَّهَ کَثِیرًا.( احزاب ، 33 / 21)

حضرتِ رسول (ص) بهترین اُسوة مردم است و باید او را اُسوه قرار دهیم .

 

 

وَ هُوَ الَّذِی سَخَّرَ الْبَحْرَ لِتَأْکُلُوا مِنْهُ لَحْمًا طَرِیًّا وَ تَسْتَخْرِجُوا مِنْهُ حِلْیَةً تَلْبَسُونَهَا وَ تَرَى الْفُلْکَ مَوَاخِرَ فِیهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ . ( نحل ، 16 / 14 )

استفادة درست از منابعِ الهی یکی از اهدافِ الهی و انسانی است .

 

وَ قَضَى رَبُّکَ أَلا تَعْبُدُوا إِلا إِیَّاهُ وَ بِالْوَالِدَیْنِ إِحْسَانًا إِمَّا یَبْلُغَنَّ عِنْدَکَ الْکِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ کِلاهُمَا فَلا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَ لا تَنْهَرْهُمَا وَ قُلْ لَهُمَا قَوْلا کَرِیمًا . ( اسراء ، 17 / ٢٣ )

نیکی به والدین ـ بعد از اطاعت از خدا ـ واجب است .

در هر شرایطی باید به والدین نیکی کرد و نازک­تر از گُل نباید به آنان گفت .

 

یَا بُنَیَّ أَقِمِ الصَّلاةَ وَ أْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ وَ انْهَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ اصْبِرْ عَلَى مَا أَصَابَکَ إِنَّ ذَلِکَ مِنْ عَزْمِ الأمُورِ * وَ لا تُصَعِّرْ خَدَّکَ لِلنَّاسِ وَ لا تَمْشِ فِی الأرْضِ مَرَحًا إِنَّ اللَّهَ لا یُحِبُّ کُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ * وَ اقْصِدْ فِی مَشْیِکَ وَ اغْضُضْ مِنْ صَوْتِکَ إِنَّ أَنْکَرَ الأصْوَاتِ لَصَوْتُ الْحَمِیرِ. ( لقمان ، 31 / 17 ـ 19 )

« دوری از تکبّر و غرور » از دستورهای الهی است .

« اقامة نماز و امرِ به معروف و نهی از منکر و صبرِ بر مصائب » از دستورهای الهی است .

« اعتدال و میانه­روی در زندگی و احترام به دیگران » از دستورهای الهی است .

 

درس سیزدهم

 

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اذْکُرُوا اللَّهَ ذِکْرًا کَثِیرًا * وَ سَبِّحُوهُ بُکْرَةً وَ أَصِیلا . ( احزاب ، 33 / 41 ـ 42 )

همیشه به یادِ خدا باشید و او را حمد و تسبیح نمایید .

 

وَ مَنْ یَعْشُ عَنْ ذِکْرِ الرَّحْمَنِ نُقَیِّضْ لَهُ شَیْطَانًا فَهُوَ لَهُ قَرِینٌ . ( زُخرف ، 43 / 36 ) 

دوری از یادِ خدا باعثِ همنشینی شَیطان می­گردد .

 

إِنَّنِی أَنَا اللَّهُ لا إِلَهَ إِلا أَنَا فَاعْبُدْنِی وَ أَقِمِ الصَّلاةَ لِذِکْرِی . ( طه ، 20 / 14 )

نماز مهمّ­ترین راز و نیاز با خداست و باید برای خدا باشد .

 

 

... وَ إِنْ مِنْ شَیْءٍ إِلا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَ لَکِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِیحَهُمْ إِنَّهُ کَانَ حَلِیمًا غَفُورًا . ( اسراء ، 17 / 44 )

تمامِ موجودات به حمد و تسبیحِ حقیقی خدا مشغول هستند .

 

اَلْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی لَهُ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَ مَا فِی الأرْضِ وَ لَهُ الْحَمْدُ فِی الآخِرَةِ وَ هُوَ الْحَکِیمُ الْخَبِیرُ .(سبأ ، 34 / 1)

حمد و ستایش فقط از آنِ خداست .

 

اُدْعُوا رَبَّکُمْ تَضَرُّعًا وَ خُفْیَةً إِنَّهُ لا یُحِبُّ الْمُعْتَدِینَ . ( اَعراف ، 7 / 55 )

دُعا باید پنهانی و با تضرّع باشد و فقط از خدا درخواست شود .

 

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا کُلُوا مِنْ طَیِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاکُمْ وَ اشْکُرُوا لِلَّهِ إِنْ کُنْتُمْ إِیَّاهُ تَعْبُدُونَ . ( بقره ، 2 / 172 )

مؤمنان مالِ حلال می­خورند و از ناپاکیها دور هستند و همیشه شُکرِ خدای به جای می­آورند .

 

درس چهاردهم

 

وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِیَاءُ بَعْضٍ یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ ... . ( توبه ، 9 / 71 )

مؤمنان خیرخواهِ یکدیگرند و همدیگر را به نیکی امر و از بدی نهی می­کنند .

 

اَلأخِلاءُ یَوْمَئِذٍ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ إِلا الْمُتَّقِینَ . ( زُخرُف ، 43 / 67 )

متّقین دوستانِ خوبی هستند .

 

وَ یَوْمَ یَعَضُّ الظَّالِمُ عَلَى یَدَیْهِ یَقُولُ : یَا لَیْتَنِی اتَّخَذْتُ مَعَ الرَّسُولِ سَبِیلاً * یَا وَیْلَتَى لَیْتَنِی لَمْ أَتَّخِذْ فُلانًا خَلِیلاً * لَقَدْ أَضَلَّنِی عَنِ الذِّکْرِ بَعْدَ إِذْ جَاءَنِی وَ کَانَ الشَّیْطَانُ لِلإنْسَانِ خَذُولاً . ( فرقان ، 25 / 25 ـ 29 )

دوستِ بد انسان را گمراه می­کند پس باید دعوتِ رسولِ اکرم (ص) را که بهترین دوستِ خدا و بهترین الگو می­باشد پذیرفت . 

بهترین دوست پیامبر و بدترین دوست شَیطان است .

 

 

 

درس پانزدهم

 

 

 

درس شانزدهم

 

هُوَ الَّذِی أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً لَکُمْ مِنْهُ شَرَابٌ وَ مِنْهُ شَجَرٌ فِیهِ تُسِیمُونَ .

یُنْبِتُ لَکُمْ بِهِ الزَّرْعَ وَ الزَّیْتُونَ وَ النَّخِیلَ وَ الأعْنَابَ وَ مِنْ کُلِّ الثَّمَرَاتِ إِنَّ فِی ذَلِکَ لآیَةً لِقَوْمٍ یَتَفَکَّرُونَ .

وَ سَخَّرَ لَکُمُ اللَّیْلَ وَ النَّهَارَ وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ وَ النُّجُومُ مُسَخَّرَاتٌ بِأَمْرِهِ إِنَّ فِی ذَلِکَ لآیَاتٍ لِقَوْمٍ یَعْقِلُونَ .

وَ مَا ذَرَأَ لَکُمْ فِی الأرْضِ مُخْتَلِفًا أَلْوَانُهُ إِنَّ فِی ذَلِکَ لآیَةً لِقَوْمٍ یَذَّکَّرُونَ .

وَ هُوَ الَّذِی سَخَّرَ الْبَحْرَ لِتَأْکُلُوا مِنْهُ لَحْمًا طَرِیًّا وَ تَسْتَخْرِجُوا مِنْهُ حِلْیَةً تَلْبَسُونَهَا وَ تَرَى الْفُلْکَ مَوَاخِرَ فِیهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ . ( نحل ، 16 / 10 ـ  14 ) 

استفادة درست از منابعِ الهی یک هدفِ الهی و کاری صحیح است .

 

وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ . ( صافّات ، 37 / ١٨٢ )

تهیّه و تنظیم اوّلیّه : گروه آموزشی دینی و قرآن استان ...

تهیّه و تنظیم نهایی : دبیرخانه راهبری کشوری درس دین و زندگی ـ مستقرّ در خراسان رضوی

 



تاريخ : ۱۳٩٢/۱۱/٢٤ | ٦:٢۱ ‎ق.ظ | نویسنده : ابوبکرعبداله نژاد | نظرات ()